Het variété ontwikkelde zich in de tweede helft van de 19e eeuw van kroegvermaak tot een respectabele vorm van amusement. Het hield in die tijd het midden tussen circus en revue. In Engeland en Frankrijk stond deze theatervorm bekend als music-hall, in de Verenigde Staten als vaudeville. Einde van de jaren vijftig werd deze vorm van amusement gaandeweg verdrongen door de bioscoop en de televisie.
Op de foto boven twee van Europa's beroemdste variété theaters : de "Moulin Rouge" in Parijs en de "Wintergarden" in Berlin (na de 2e wereldoorlog gesloten maar nu in weer volle glorie heropend).

Variété is een vorm van theater met amusante voordracht, zang en dans, alsook gevarieerde optredens van artiesten als acroba-ten, goochelaars, hypnotiseurs, gedachtelezers, enzovoort. Op de foto boven links : de ziel van het spektakel, de man die alles met een kwinkslag aan elkaar praatte, de conferentier ( hier Louis Tovaro ). Op de foto rechts acrobatische clowns.

De goochelaar tovert een wit konijn uit zijn hoed : in die dagen een ware sensatie (foto boven links). De grote variété theaters hadden een eigen ballet (foto boven rechts).

In de variétéprogramma's en zeker later in de revues waren danseressen, die soms samen een klein ballet vormden, een de topattracties. Het betere "benenwerk" zoals het verder op deze pagina wordt genoemd...

In grootwarenhuizen en speciaalzaken werd er gewinkeld (wat nu shoppen heet) en geschenken gekocht bij het leven. Na de vele magere oorlogsjaren was er eindelijk wat poen om familie en vrienden te verrassen met een waardevol cadeau.

En natuurlijk werd er gezongen. Op de foto links boven : de Vlaamse variétéartiesten, zangeres en filmactrice Pola Cortez (1911 - 1990) die zeer populair was in Antwerpse en Brusselse variété- en musicaltheaters. Zij speelde de hoofdrol in de eerste Vlaamse muzikale film "Alleen voor u". Op de foto rechts "The Fouryos" een Nederlandse zanggroep die het einde van de  variété rage in Nederland nog net meemaakten.

Boven links een van de zeldzame (Polaroid) kleurfoto's uit die tijd. Rechts boven Lou Bandy in actie. In de jaren voor en kort na de oorlog was hij een van de voorlopers van het variété.

Een nieuw stadsfenomeen dat in de 19de eeuw in Europa en de VS furore maakte, was het variététheater. Het eerst waren ze te bezoeken als kermisattractie (foto boven). In de hoogtijdagen van het variété werden in veel steden speciale variététheaters gebouwd. met de nieuwste technologische innovaties en com- merciële technieken werd het volk naar de zalen gelokt. De grandeur weerklonk in de namen : "Alhambra", "Scala", "Eden" of "Palais d’Eté". Bij de "Folies Bergère", "Olympia" of "Moulin Rouge" denken velen spontaan aan de wereldbekende spektakelzalen in het huidige Parijs, maar in de Belle Epoque waren er gelijknamige en even beroemde zalen in Oostende, Brussel, Antwerpen, Gent, Amsterdam, Utrecht en het "Circus Variété' in Rotterdam (foto onder) een van de eerste variété theaters die “nieuwe beelden van de Cinematograph” bracht.

De artiesten, die nog over eigen vervoer beschikten, reisden vele uren per dag naar hun optredens. Van hen werd een groot improvisatievermogen verlangd, omdat ze werkten in steeds wisselende combinaties. Bekende variétéartiesten uit die tijd waren Gerard Walden (conferencier) Annie de Reuver (zange- res) en "The Three Jacksons", accordeontrio.
Oebele Jan Schreur (geb. 1927 Oldeberkoop) was conferen- cier/goochelaar Prof. Melachini, later Martolini. De wagen waar- over hij beschikte was een voormalige Canadese Chevrolet leger truck (foto onder).

Snip en Snap (Willy Walden en Piet Muyselaar) waren in de jaren vijftig en zestig mateloos populair met hun Snip en Snap revue. Onvergetelijke sketches en een nooit meer geëvenaarde mimiek van Willy Walden.Piet Muyselaar met zijn droge humor en zijn uitgestreken gezicht was de perfecte tegenspeler. Twee rasechte artiesten die tijdens hun leven al legendarisch werden. "Snapt u dit nou juffrouw Snap, Snapt u dat nou juffrouw Snip", deze regeltjes vergeet niemand meer die dit duo aan het werk. De revues wonnen aan populariteit door het befaamde benen- werk en de bonte vederdracht. Tot het variété, en uiteindelijk ook de revue, het onderspit moest delven voor nieuwe ontspan- ningsvormen als televisie, radio, cinema, dancings en toerisme. Eind jaren 50 dienden enkele grote zalen de deuren te sluiten

Jean en Joop Kok, Mary Al- bers en Corry Kok, vormden samen een artiestenfamilie. Zij kregen grote bekendheid door de Tiktak Shows.
Koffiebranderij Tik- tak vroeg hen "Tiktak Shows" te orga- niseren. Zij een groot deel van de acts voor hun reke- ning. Joop Kok genoot een grote, landelijke reputatie van virtuositeit op het ac- cordeon en het hammond- orgel. Bekende artiesten als Frans van Schaik, Rita Co- rita,Eddy Christiani,  de Wa- ma's en The Chico's traden op in de show.

Nu helemaal verdwenen is de "sneldichter". De man die van- uit het publiek enkele woor- den vroeg en daarmee aan de slag ging om onmiddellijk een gedicht, of er moest voor droorgaan, uit de pen te tove- ren en voor te lezen. Op de foto boven : Louis Tovaro een van de vedetten in het genre.

In het Casino-Variété Theater aan de Coolsingel Rotterdam was al rond 1910 dé stad in Nederland waar je naar toe moest voor een wilde avond. Het variété was een populaire vorm van vermaak. De be- zoekers zaten aan tafeltjes en kregen een afwisselend pro- gramma voorgeschoteld. Elke act had meestal een kwartier om zijn punt te zetten. De va- riététheaters waren imposan- te gebouwen met buitenissige decoraties en exotische inte-rieurs. Ook de variété acts hadden heel vaak een exo- tisch tintje (zie foto onder).

Aan de basis van de bonte avond stonden een conferen- cier, die het geheel presen- teerde, en een pianist voor de begeleiding. Hij vertelde mop-pen, zong een liedje en kon-digde de artiesten aan : een zanger, een goochelaar, een kunstfluiter, een instrumentale solist, clowns, acrobaten  of andere kleinkunstenaars.

Twee erg populaire acts die veelvuldig in een variété- pro- gramma voorkwamen. Op de foto boven rolschaatsacroba-ten en op de foto onder "cas- cadeurs" die ondermeer jong- leerden en turnden met rin- gen, ballen, diabolo's, enz.

De bonte dinsdagavondtrein was een Nederlands radiopro- gramma dat van 1936 tot 1940 en van 1945 tot 1957 door de AVRO werd uitgezonden. Het was een van de populairste programma's uit die dagen en het zorgde voor de eerste landelijke bekendheid van artiesten als Snip & Snap, Bobbejaan Schoepen, Toon Hermans, Rudi Carrell, The Three Jacksons en Willy Al- berti. Op de foto boven de cover van de bladmuziek van het populaire kenwijsje van het programma.

Voor wie denkt dat variété en het variététheater in onze tijd helemaal verdwenen zijn to- nen wij hierboven een affiche (poster) uit... 2008. In Duitsland is het genre nieuw leven is in- geblazen o.a. met de her- opening van de "Wintergar-den" theater in Berlijn.